Yaşlı Evcil Hayvanların Pençe Bakımı

Bir hayvan yaşlandığında ilk fark edilen şey genellikle yürüyüşündeki değişiklik olur: adımlar kısalır, merdivenlerden çıkmak zorlaşır, uzun yürüyüşlerden sonra yatıp uzun uzun dinlenmek ister. Bu değişikliklerin bir kısmı eklemlerden, bir kısmı kaslardan gelir — ama önemli bir bölümü doğrudan pençelerle ilgilidir. Yaşlı köpek kedi pençe bakımı, gençlik dönemindeki bakımın aynısı değildir; daha yumuşak eller, daha sık kontrol ve biraz daha fazla sabır ister. Aşağıda, konuya yeni başlayan birinin aklına gelen sıradaki soruları takip ederek ilerleyeceğiz.

Yaşlanınca pençede tam olarak ne değişiyor?

Gözle bakınca pençe hep aynı görünür, ama içindeki yapı yıllar içinde sessizce dönüşür. En sık karşılaşılan değişiklikler şunlar:

• Yastıklar kalınlaşır ve sertleşir. Yıllarca zemine basmanın sonucu olarak deri nasırlaşır, esnekliğini kaybeder; kuru havada çatlamaya daha yatkın hale gelir.
• Tırnaklar kalınlaşır, kalitesi bozulur. Kesitte daha kalın ama daha kırılgan, bazen tebeşir gibi ufalanan tırnaklar görülebilir.
• Tırnaklar daha hızlı uzamış gibi görünür. Aslında uzama hızı artmaz; hareket azaldığı için doğal aşınma azalır. Sonuç aynıdır: sürekli uzun tırnak.
• Yastıklardaki yağ tabakası azalır, yani doğal darbe emici yastıklama zayıflar. Sert zeminde yürümek daha rahatsız edici olur.
• Duyu ve his azalabilir. Hayvan pençesindeki bir yarayı fark etmeyebilir, bu yüzden yalama gibi tipik uyarı davranışı da geç ortaya çıkar.

Buradaki asıl mesele şu: yaşlı hayvan kendini daha az korur. Dolayısıyla koruma işini sizin devralmanız gerekir.

Ne sıklıkla kontrol ve tırnak kesimi gerekir?

Genç bir hayvanda ayda bir bakmak çoğu zaman yeterli olur. Yaşlı bir hayvanda ise haftada bir hızlı kontrol, iki-üç haftada bir tırnak değerlendirmesi daha gerçekçi bir ritim. Kontrol dediğimiz şey bir dakikadan uzun sürmez:

• Tırnak uçları hayvan ayakta dururken zemine değiyor mu?
• Yastıklarda çatlak, kuruluk, renk değişimi var mı?
• Parmak aralarında kızarıklık, ıslaklık, kötü koku var mı?
• Pençeyi tuttuğunuzda çekiyor, homurdanıyor ya da kulaklarını yatırıyor mu?
• İki ön pençe birbirine benziyor mu, yoksa biri farklı mı duruyor?

Tırnak kesiminde yaşlılıkta değişen şey teknik değil, yaklaşım. Bir seferde dört pençeyi bitirmek yerine günde bir pençe yapmak çok daha az yorucudur. Kalınlaşmış tırnaklar için de künt bir alet zorlanmaya, zorlanma da ezilmeye ve ağrıya yol açar; bu yüzden aletin keskinliği yaşlı hayvanda gençten daha önemli. Hangi tipte kesici ya da törpünün size uyduğunu ayrıca ele aldığımız araç seçimi konusuna bakabilirsiniz; kesim tekniğinin adım adım anlatımı da sitede ayrı bir başlık altında duruyor.

Damar (pulpa) neden daha çok risk oluşturuyor?

Tırnak uzun kaldıkça içindeki canlı doku da uca doğru ilerler. Yıllardır uzun kalmış tırnaklarda damar neredeyse uca dayanmış olabilir. Bu durumda "normal" görünen bir kesim bile kanamaya yol açar. Çözüm tek seferde kısaltmak değil, her kesimde çok az almak ve sık aralıklarla tekrarlamak. Damar zamanla geri çekilir ve tırnak yavaş yavaş sağlıklı uzunluğa iner. Bu süreç haftalar sürer; acele etmek yalnızca acı ve alete karşı korku üretir.

Yaşlı hayvanı pozisyonda tutmak zorlaşıyor, ne yapmalı?

Bu belki de en çok atlanan konu. Artritli bir köpeği yan yatırmak, kalça sorunu olan bir kediyi sırtüstü çevirmek işkenceye dönüşebilir. Hayvan direniyorsa çoğu zaman inatçı değil, ağrılıdır.

• Kaymaz bir halı veya yoga matı üzerinde çalışın; kayan zemin kas gerginliğini artırır.
• Hayvanın kendi yatağında, oturur ya da yattığı doğal pozisyonda kalmasına izin verin.
• Pençeyi yukarı doğru bükmek yerine, olduğu yerde hafifçe kaldırıp bakın.
• Eklemi zorlamayın: bacağı gövdeden uzağa açmak yerine gövdeye yakın tutun.
• İki kişi çalışın — biri sakinleştirir, biri işi yapar.
• Seans üç dakikayı geçmesin; bitmediyse yarın devam edin.

Kedilerde durum biraz daha hassastır, çünkü yaşlı kedi rahatsızlığını genellikle sessizce, kaçarak belli eder. Kedilere özel farkları ele alan bölümde bu konuya daha ayrıntılı girmiştik.

Hangi belirtiler "bekleme" değil "veterinere git" der?

Yaşlılıkta pek çok değişiklik normaldir, ama bazıları normal değildir ve altta yatan bir hastalığın işareti olabilir. Aşağıdakiler için beklememek gerekir:

• Tek bir pençede sürekli topallama veya o pençeye hiç basmama
• Bir tırnağın ötekilerden farklı renk alması, şeklinin bozulması veya dipten kalkması
• Yastıkta iyileşmeyen yara, akıntı, şişlik ya da sıcaklık artışı
• Aynı noktayı saatlerce yalama, tüylerin o bölgede kızıla dönmesi
• Tırnakların hızla kırılıp ufalanması
• Ani başlayan aşırı kuruluk ya da yastıklarda aşırı kalınlaşma

Şekil değişikliklerinin ne zaman endişe verici olduğunu ve yaygın pençe hastalıklarının belirtilerini anlatan bölümler, bu listeyi daha ayrıntılı okumak iste